Trong tự nhiên có rất nhiều hiện tượng kỳ lạ. Có những hiện tượng vô hại, được con người đón nhận như một tuyệt tác của thiên nhiên chẳng hạn: cầu vồng, sao băng,…Tuy nhiên cũng có những hiện tượng, con người không hề mong muốn nó xảy chẳng hạn như sóng thần. Chắc hẳn mỗi chúng ta, ai cũng đều nghe qua độ nguy hiểm của một cơn sóng thần có thể cướp đi sinh mạng của hàng ngàn người, tàn phá hoàn toàn các công trình xây dựng. Vậy sóng thần là gì? Nguyên nhân và sự hình thành của sóng thần diễn ra như thế nào?
Sóng thần là gì và bắt nguồn từ đâu?
Sóng thần có thể hiểu là hàng loạt những đợt sóng lớn liên tiếp xảy ra tạo thành một khối nước khổng lồ sau đó di chuyển và đổ bộ nhanh chóng trên phạm vi lớn. Về bản chất, sóng thần cũng giống như những cơn sóng biển thông thường nhưng khối lượng nước, tốc độ di chuyển và độ cao thì lớn hơn rất nhiều. Nếu như các cơn sóng biển thông thường chỉ có chiều cao dài khoảng 150m và chiều cao khoảng 50cm thì những cơn sóng thần có thể dài hàng trăm km và cao đến 40m.
Sóng thần bắt nguồn từ đâu? Nguyên nhân xảy ra sóng thần chủ yếu là do động đất. Lớp thạch quyển phía ngoài cùng của vỏ trái đất tạo nên các mảng kiến tạo riêng biệt. Mỗi mảng này sẽ tạo thành lục địa hoặc đáy đại dương. Khi các mảng kiến tạo va vào nhau sẽ tạo ra sức ép, gây đứt gãy và giải phóng năng lượng khổng lồ. Lúc này những cơn động đất xuất hiện. Nếu vụ động đất xảy ra ở dưới đáy đại dương, nguồn năng lượng khổng lồ này sẽ tác động vào nước biển khiến cho một khối lượng thể tích bị đẩy lên cao. Sau đó dưới tác động của trọng lực, khối nước này lại bị kéo xuống, tạo nên những cơn sóng thần. Ngoài ra, sóng thần có thể bắt nguyên từ những nguyên nhân khác như: núi lửa phun trào, va chạm thiên thạch hay lở đất.
Sự hình thành sóng thần xảy ra như thế nào?
Khi một khối lượng nước khổng lồ bị đẩy lên cao, chúng sẽ nhanh chóng rơi xuống do tác động của trọng lực. Lúc này, chúng sẽ tỏa ra những gợn sóng khắp đại dương và dần dần hình thành những cơn sóng thần. Những cơn sóng thần thường bắt nguồn từ năng lượng sâu dưới đáy biển tạo thành những vùng nước sâu, dày và thấp nên những người đang đi tàu thuyền trên biển rất khó nhận ra.
Ở dưới mặt biển, những cơn sóng sẽ đi qua đi lại với vận tốc trung bình khoảng 700 - 800 kilômét một giờ (km/h). Khi đến gần đất liền, do vùng nước trở nên nông hơn, nguồn năng lượng khổng lồ bắt đầu đẩy nước lên cao và tạo thành một bức tường nước khổng lồ. Lúc này, vận tốc của con sóng cũng được giảm xuống còn khoảng 20 - 50 km/h, nhỏ hơn rất nhiều so với lúc ở trên đại dương song rõ ràng con người cũng không thể chạy được với tốc độ như vậy.
Thông thường, những cơn sóng thần chứa một nguồn năng lượng khổng lồ, di chuyển với tốc độ cao ngoài đại dương và mất rất ít năng lượng. Do đó một trận sóng thần có thể gây thiệt hại cực lớn ở khu vực cách nơi chúng bắt đầu tới hàng nghìn km. Bên cạnh đó, sóng thần sẽ gồm những đợt sóng liên tiếp nhau đồng thời cách càng gần đất liền thì chu kỳ sóng càng giảm. Vì vậy mà mỗi trận sóng thần thường sẽ bao gồm nhiều đợt sóng nhanh và mạnh ập vào liên tiếp.
Với những thông tin vừa rồi, chắc hẳn bạn đã biết nguyên nhân và sự hình thành của sóng thần diễn ra như thế nào? Để có thể bảo vệ an toàn cho bản thân cũng như hạn chế được tối đa những thiệt hại mà sóng thần gây ra, bạn cần tìm hiểu về những dấu hiệu và cách để phòng tránh hiện tượng thiên nhiên nguy hiểm này.
